Grafieken die misleiden
Een as die niet bij nul begint, verandert de indruk zonder een cijfer aan te passen.
Ingrepen
| Ingreep | Effect |
|---|---|
| As begint niet bij nul | Kleine verschillen lijken groot |
| Ongelijke stappen op de as | Verloop lijkt vlakker of steiler |
| Afgesneden periode | Een trend verdwijnt of ontstaat |
| Oppervlak in plaats van hoogte | Verdubbeling ziet uit als een viervoud |
| Twee assen in een beeld | Suggereert verband tussen twee reeksen |
Waarop te letten
- Wat staat er op de assen en welke eenheid.
- Welke periode is gekozen, en waarom die en geen andere.
- Gaat het om absolute aantallen of om percentages.
- Staat de bron erbij, met een verwijzing naar de gegevens.
Wanneer een afgekapte as mag
Bij reeksen waar nul geen betekenis heeft, zoals temperatuur of een index, is een as die niet bij nul begint gebruikelijk en juist duidelijker. Bij aantallen en bedragen is het dat niet.
Kaarten
Een kaart met absolute aantallen laat vooral zien waar veel mensen wonen. Voor vergelijking tussen gebieden zijn aantallen per inwoner nodig. Kleurklassen bepalen daarnaast sterk welke gebieden opvallen.
Bij een beeld zonder gegevens
Een grafiek zonder bron, eenheid of periode is een illustratie, niet een cijfer. Die hoort niet te worden overgenomen als vaststelling.